Su khoe vietnam the gioi 11 top vnexpress năm 2024

Việt Nam trong nhóm nước có tỷ lệ đột quỵ do biến chứng của tăng huyết áp ở mức cao, nhiều người không biết mình bị tăng huyết áp hoặc chủ quan với bệnh.

Hai biến chứng nổi bật của tăng huyết áp là đột quỵ và nhồi máu cơ tim. "Việt Nam nằm trong khu vực có tỷ lệ biến chứng đột quỵ cao, chỉ thấp hơn Trung Quốc một chút", GS.TS.BS Huỳnh Văn Minh, Chủ tịch Hội Tim mạch Việt Nam, nói tại hội thảo khoa học của Bệnh viện FV, ngày 20/4. Trong khi đó, tại nhiều nước, biến chứng nhồi máu cơ tim của tăng huyết áp chiếm tỷ lệ cao.

Theo Thống kê Tổ chức Y tế thế giới, tỷ lệ tăng huyết áp trên thế giới từ 23 đến 37%, tức cứ 3 đến 4 người thì có một người mắc. Tăng huyết áp là tình trạng xảy ra khi huyết áp tâm thu lớn hơn 140, huyết áp tâm trương lớn hơn 90 mmHg hoặc đang dùng thuốc điều trị.

Tỷ lệ người mắc tăng huyết áp không thay đổi trong 30 năm qua, song số người được chẩn đoán mắc bệnh tăng từ 648 triệu năm 1990 lên 1,28 tỷ năm 2019. Điều này được lý giải là do sự già hóa và tăng trưởng dân số, người mắc bệnh được phát hiện ngày càng nhiều. Những nước thu nhập thấp và trung bình, như Việt Nam, có lượng người mắc tăng huyết áp cao nhất.

Su khoe vietnam the gioi 11 top vnexpress năm 2024

GS.TS.BS Huỳnh Văn Minh, Chủ tịch Hội Tim mạch Việt Nam, phát biểu tại hội thảo ngày 20/4. Ảnh: Bệnh viện cung cấp

Theo giáo sư Minh, việc kiểm soát bệnh tăng huyết áp phần lớn vẫn chưa đạt yêu cầu trên toàn thế giới. Ở Việt Nam, các thống kê ghi nhận 25% nam và 21,6% nữ mắc bệnh, song không phải ai cũng đạt được và duy trì huyết áp mục tiêu.

Yếu tố gây khó khăn trong kiểm soát huyết áp là nhiều bệnh nhân còn nghèo, chưa có bảo hiểm y tế, thiếu kiến thức về bệnh. Tăng huyết áp thường diễn tiến thầm lặng, nhiều người không biết mình bị bệnh. Người đã được chẩn đoán bệnh thường không tuân thủ điều trị, sử dụng thuốc không đủ liều lượng, chưa tích cực thay đổi lối sống theo khuyến cáo.

Thời gian qua, các bệnh viện lớn tại TP HCM tiếp nhận khá nhiều người 20-30 tuổi đột quỵ xuất huyết não, dẫn đến tử vong hoặc tàn phế, nguyên nhân là không biết bản thân bị tăng huyết áp hoặc chủ quan với bệnh này. Đây được xem là kẻ giết người thầm lặng, bởi nhiều người mắc bệnh vẫn khỏe mạnh, đến lúc đo chỉ số huyết áp mới biết là rất cao.

Tăng huyết áp lâu ngày không kiểm soát tốt có thể biến chứng ở tim, dẫn đến nhồi máu cơ tim, suy tim, rối loạn nhịp tim. Ở thận, tăng huyết áp làm tổn thương thận cấp, bệnh thận mạn và cuối cùng dẫn đến suy thận mạn giai đoạn cuối phải lọc máu định kỳ. Bệnh cũng có thể gây giảm thị lực, mù lòa, xơ vữa mạch máu dẫn đến đau chân khi đi lại, thậm chí loét, hoại tử phải đoạn chi gây tàn phế. Tăng huyết áp cũng có thể là nguyên nhân gây rối loạn cương dương, đặc biệt nếu kèm đái tháo đường, hút thuốc lá.

Su khoe vietnam the gioi 11 top vnexpress năm 2024

Nhân viên y tế đo huyết áp cho bệnh nhân. Ảnh: Quỳnh Trần

Giáo sư Minh khuyến cáo người tăng huyết áp tuân thủ điều trị, tự theo dõi huyết áp tại nhà. Thực hiện chế độ ăn uống lành mạnh, giảm muối, hạn chế ăn mặn. Tăng lượng kali, ăn nhiều trái cây, rau, ngũ cốc nguyên hạt, các sản phẩm từ sữa ít béo, giảm hàm lượng chất béo bão hòa và tổng chất béo.

Giảm cân, duy trọng lượng hợp lý, bởi dự kiến huyết áp tâm thu sẽ giảm khoảng một mmHg cho mỗi lần giảm cân một kg. Tích cực hoạt động thể chất, trong đó ưu tiên tập thể dục nhịp điệu, đi bộ nhanh 5-7 lần mỗi tuần, 30-60 phút mỗi buổi. Giảm tiêu thụ rượu, nam không quá 2 ly, nữ không quá một ly nhỏ mỗi ngày.

Dựa trên khả năng tiếp cận và chất lượng dịch vụ y tế, Việt Nam đứng thứ 104 trên bảng xếp hạng 195 nước.

Được tài trợ bởi Quỹ Bill & Melinda Gates, hàng trăm nhà khoa học từ khắp nơi trên thế giới đã cùng làm việc để đưa ra bảng xếp hạng hệ thống chăm sóc sức khỏe của 195 quốc gia.

Trên The Lancet, nhóm tác giả cho biết đã tính toán chỉ số tiếp cận và chất lượng chăm sóc sức khỏe (HAQ) từ 0 đến 100 dựa trên tỷ lệ tử vong do 32 nguyên nhân phòng tránh được như bệnh đã có văcxin, bệnh tim mạch, ung thư từ năm 1990 đến 2016. Kết quả cho thấy Iceland sở hữu nền y tế tốt nhất hành tinh với điểm HAQ 97 còn Cộng hòa Trung Phi có nền y tế tệ nhất với điểm HAQ 19. Việt Nam xếp thứ 104 với điểm HAQ 60, thua một số nước như Peru, Venezuela, Syria, Iran và đứng trên Ai Cập, Triều Tiên, Bhutan.

Su khoe vietnam the gioi 11 top vnexpress năm 2024

Các bác sĩ Bệnh viện Việt Đức trong ca ghép phổi cho bệnh nhi 7 tuổi. Ảnh: BVCC.

Nhìn chung, từ năm 2000 đến 2016, chỉ số HAQ toàn cầu có xu hướng tăng, đặc biệt ở khu vực châu Phi cận Sahara và Đông Nam Á. 48 quốc gia gồm Trung Quốc, Thổ Nhĩ Kỳ, Việt Nam, Nepal được đánh giá phát triển tốt. Ngược lại, không ít quốc gia thể hiện sự tụt lùi.

Các nhà khoa học nhận định không có nguyên nhân đơn lẻ nào dẫn đến hiện trạng trên mà hệ thống chăm sóc sức khỏe phụ thuộc rất nhiều yếu tố như dân số và mức độ phân bổ, chính sách và cách quản lý của chính phủ, niềm tin vào hệ thống y tế, bất bình đẳng kinh tế xã hội, cơ sở hạ tầng.

Bên cạnh đó, bảng xếp hạng chỉ ra chất lượng dịch vụ y tế của các tỉnh thành thuộc cùng một quốc gia chưa chắc đã giống nhau. Ví dụ, ở Trung Quốc, điểm HAQ ở Bắc Kinh là 91,5 nhưng Tây Tạng chỉ đạt 48. Ngược lại, tại Nhật Bản, dao động giữa chỉ